skenderbeg

geizhals

 

albaniaC1 USA ABAZ FEJZULLAHI Harta 309
www.shqiperiaetnike.de
image_misc_scanderbeg
120
abaz fejzullahi

Abas Fejzullahi

Veprimtaria atdhetare e Arif Hoxhës në shërbim të Shqipërisë Etnike

Jetëshkrim i shkurtër

Arif u lind me 6 tetor 1917, në fshatin Randobravë bashkia e Dardhës së Madhe  (Krushës), aso kohe rrethinë e Prizrenit. Iati Ramadani, në jetën bashkëshortore  me Gjylijen rriten dhe edukuan fëmijët e tyre Arifin, Shabanin dhe Maxhunin, duke kultivuar tek fëmijët e tyre ndjenjat e atdhedashurisë më fisnike për Kosovën Martire si vazhdimsi e traditës familjare Hoxha. 

I ati, Ramadani dashamirë i arsimit në kushtet dhe rrethanat e robrisë, e cila në vazhdimësi rëndonte gjendjen e Kosovës martire në shumë drejtime, si politike dhe ekonomike, Arifin dhe Shabanin i dërgoi për të vijuar shkollimin në gjuhën serbokroate në Dardhë të Madhe  (Krushë të Madhe) ku aso kohe ishte bashki  (komunë) , në të cilën u hap për herë të parë shkolla katër- klasëshe në vitin 1926. Arifi u dallua në mësimnxënie edhe pse mësimet zhvilloheshin në gjuhën e okupatorit serbosllav (sepse shkollimi në gjuhën shqipe ishte i ndaluar  kuptohet për qëllimet strategjike afatgjata serbosllave, të përpunuara në hollësi nga Institutet e ndryshme politiko-ushtarake dhe etnopsikologjike të kishës ortodokse serbe që zhvillonin veprimtarinë e tyre antishqiptare në vazhdimësi, sipas ushëzimeve dhe këshillimeve të elaborateve të ndryshme si nga Garashanini, Qubrilloviqi, Andriqi etj. .)!

Edhe mësuesit e tij, kishin vërejtur zgjuarësinë dhe aftësinë e Arifit. E këshillonin Ramadanin që Arifi të vazhdoi shkollimin ,  pasi që kishte treguar sukses të shkëlqyer gjatë shkollimit katërvjeçar.

Mirpo, këshillat i shin në shpërputhje me veprimet politike të regjimit serb mbi Kosovën e robëruar dhe krijimin e kushteve gjithnjë e më të rënda për jetesë në përgjithësi e për shkollim në veçanti . Pas kryerjes së shkollimit katërvjeçar, edhe pse Arifi ishte i dalluar në përvetësimin
 e mësimnxënies, s`pati mundësi për ta vazhduar shkollimin
Veprimtaria

Arifi kreu punë të ndryshme në vendlindjen e tij, si në fushën e bujqësisë dhe blegtorisë,  por gjithnjë i interesuar për lexim dhe për çështjen kombëtare . Me kujdes përcillte rrjedhat e situatës politike aso kohe dhe gjithnjë përvehtësonte përvojë nga i ati, i cili mirrej me ativitete ilegale për çështje kombëtare.

Në Kosovën e robëruar nga pushtuesit serbosllavë në kushte dhe rrethana të rënda si politike dhe ekonomike , në vazhdimësi kanë vepruar shqiptarët në forma dhe mënyra të mundëshme ilegale,  të organizuar për të bërë aq sa ka qenë e mundur për Kosovën e robëruar, e në shumë raste kanë bërë pothuajse edhe të pamunduren,  sidomos në qëndresën afatgjate duke u përballur  me të gjitha vështërsitë e imponuara dhe duke mbijetuar. . ! 

Ramadan Hoxha,  i ati i Arifit,  kishte krijuar një rrjet lidhjesh me njerëz të besuar  të Hasit përrreth kufirit shqiptaro-shqiptar  ( i ndarë padrejtësisht sipas Kongresit të Berlinit me 1878,  Konferencës së Londrësme 1913,  dhe të Parisit me 1919, duke copëtuar Shqipërinë Etnike , Kosovën ia dhuruan Serbisë ndërsa Çamërinë Greqisë) ,  për t'iu ndihmuar kalimin ilegal të kufirit shumë atdhetarëve të rrezikuar pas zbulimit  nga regjimi barbar serb. . !

Kur ishin të rrezikuar grupi prej 50 veprimtarëve për çështjen kombëtare nga Kabashi i Korishit të Prizrenit , Ramadan Hoxha , organizoi kalimin e kufirit përmes njerëzve të besueshëm që i kishte në rrethin e Hasit përrreth kufirit për në Shqipëri. 

 Vlenë për të theksuar se, Arifi deri në ndërrimin e jetës e vazhdoj këtë veprimtari sikurse i ati , në sigurimin dhe kalimin e njerëzve ilegalisht, të cilët ishin të ndjekur dhe rrezikuar si gjithnjë nga  regjimi policoro-ushtarak e barbar serb.  Në vitin 1991 pas vrasjes së komandantit të policisë serbe në Mushtisht, dy të rinjë, njëri nga Mushtishti dhe tjetri nga Bukoshi Therandë  (Suharekë) nën kujdesin dhe organizimin e Arifit u përcollën për  në Shqipëri.

Deri sa Arifi ishte kryetar i rrethit për Dardhë të Madhe  (Kurshë të Madhe) që aso kohe ishte bashki, merr pjesë si i ftuar në mbledhjen e Kuvendit të Prizrenit organizuar nga regjimi jugosllav me 8, 9 dhe 10 korrik 1945. Por më heret paraprakisht në mënyrë perfide dhe të përgatitur u moren masa siç ishin :

…*Marshali Josip Broz Tito kishte lëshuar urdhërin me 8 shkurt 1945, për vendosjen e pushtetit ushtarak në Kosovë dhe siç arsyetoheshin atëherë « përderisa të mos asgjësohet »rezistenca kontrarevolucionare në Kosovë » ! Me këtë urdhër, nga posti 

i komandantit të Shtabit të UNÇ-së për Kosovë dhe Rrafsh të Dukagjinit , shkarkohet Fadil Hoxha dhe në vend të tij emërohet koloneli Sava Dërleviq…* Duke e përgatitur terrenin për vendimet përfundimtare lidhur me çështjen e Kosovës ashtu siç e kishin planifikuar më parë për t`i pezulluar vendimet e Konferencës së Bujanit ku ishte vendosur, që pas përfundimit të luftës Kosova duhej bashkangjitur Shqipërisë sipas vullnetit të popullit. Në Prishtinë prej 19-24 mars 1945, në sallën e kinemasë (tani salla e kulturës fizike e gjimnazit…) mbahet Konferenca e Këshillit Popullor të Rretheve të Kosovës dhe Metohisë. . * duke përgatitur terrenin që në Kuvendin e Prizrenit siç dhe u vendos me dhunë e kunder vullnetit të popullit shqiptar, që Kosova t`i bashkangjitet Serbisë Federale. . !

Para se me hy në mbledhje të Kuvendit në Prizren, pat kërcënime dhe sygjerime direkte dhe indirekte tek pjesëmarrësit se si duhet përcaktuar që Kosova të jet pjesë e Serbisë Federale-Jugosllavisë, në të kundërten do kenë pasoja të gjithë ata që kundërshtojnë këto sygjerime të komunistëve çetnik serbo-jugosllav dhe që kërkojnë që Kosova ti bashkangjitet Shqipërisë sipas vendimeve të Konferencës së Bujanit dhe dëshirës së popullit. . !

Në revistën ORA të 7 gushtit 1991 nga autori Besim Kajtazi janë shënuar këto deklarime nga pjesëmarrësi i gjallë aso kohe Arif Ramadan Hoxha siç Vijon :

« …Në Konferencë merrnin pjesë afër 400 delegatë nga të gjitha rrethet e Kosovës.  Ne,  thotë Arifi, u thirrem për në këtë Konferencë në kohën kur mbi popullin shqiptar kryheshin veprime çnjerëzore, pas shuarjes me gjak të Kryengritjes së Drenicës, në kohën kur vetëm brenda një dite OZNA likuidoi në Rahovec 28 veta, ndërsa në tërë rrethin ky numër kalonte 70  (shtatëdhjetë) veta , nga krimineli Vllado Popoviq. Pasi popullsia ishte e shqetësuar, ne u ftuam të marrim pjesë në Konferencën e Prishtinës, që u bë në Prishtinë më 19-24 mars 1945. Konferencën e kryesonin Mehmet Hoxha  ( i cili mbajti referatin mbi çështjet ekonomike), Xhavit Nimani (poashtu mbajti referatin për çështjet e punëve të brendshme), Fadil Hoxha, Elhami Nimani, Ali Shukria, Dushan Mugosha, Predrag Ajtiqi, Sava Dërleviqi, ndërsa, ndër afro 400 delegatë, merrnin pjesë  edhe Halim Spahiu  (kryetar i KQNDSH-së, që vepronte në ilegalitet), Rifat Berisha,
Hasan Kryeziu, Mustafë Hoxha, Hajdar Rrustemi, Sheh Danjolli, Malë Sadiku, Kolë Delhysa, Ibrahim Cërrnilla, Abedin Abazi, Shaban Çela ,Ibrahim Meta, Qamil Luzha, Sadik Hoxha e të tjerë. Procesmbajtës u caktuan Kolë Shiroka dhe Sokol Dobroshi ».

« Referati i Mehmet Hoxhës nuk zgjoi ndonjë kërshëri te delegatët dhe nuk u ndoq me diskutime, ndërsa në referatin e Xhavit Nimanit, lidhur me çështjet e punëve të brendshme dhe situatën në Kosovë, sa mbaj mend , ndër të tjera u shtruan çështja e kthimit të kolonëve serb e malazez, që sipas tij, thot Arifi , mund të ktheheshin në ato toka të çelura me prerjen e maleve që quheshin rrahe e djerrina ! Ndërsa pjesa më interesante e referatit i kushtohej situatës aktuale që mbretëronte në Kosovë dhe zgjidhjes së çështjes shqiptare. Siç theksoi Xhavit Nimani në referat, »Marshali Tito, u ka bërë të fala, ua ka falë gabimet që i ka bërë Kosova, edhe luftën që e ka bërë Shaban Polluzha është amnistuar ! Ju, Kosova keni vuajtur shumë në ditët e kralit e ju ka falë, kurse ju kosovarët, ka thënë Titoja, tri vjet do të qëndroni nën Jugosllavi, për arsye se qeveria shqiptare në Shqipëri është ekonomikisht e dobët, e ju keni vuajtur shumë e duhet t`u ndihmojmë ! Në pikën e dytë, rreth kësaj çështjeje , Xhaviti theksoi, duke i transmetuar fjalët e Titos, siç thoshte ai, se qeveria shqiptare, shteti shqiptar i Enver Hoxhës është i ri, ndërsa reaksioni ¨shtë shumë i madh në Kosovë, po edhe në Shqipëri, prandaj kur të bashkohet reaksioni kosovar me atë të qeverisë së Shqipërisë, nuk do të ketë jetë të gjatë shteti i Enverit, prandaj ne ju kemi marrë për tri vjet dhe pas tri vjetësh do të bashkohen prap viset shqiptare ! Për këtë edhe është bërë lufta, tha Xhaviti në referatin e tij !

Pas fjalës së tij pasuan diskutimet e delegatëve, të cilat ishin mjaft polemizuese dhe në shumë pikëpamje u shpreh mospajtimi me qëndrimet që i paraqiti Xhavit Nimani ».

« Na qenkemi tradhtuar »

« Delegati i parë që diskutoi ishte Hajdar Rrustemi nga Luboveci i Drenicës, i cili shprehu mospajtim lidhur me kthimin e kolonëve në Kosovë dhe shtoi nëse do të ndodhë kjo, atëherë as vëllazërim e as bashkim nuk do të ketë, as shovinizmi serb kurrë nuk ka për t`u zhdukur, nga se tokat na janë marrë pa të drejtë vetem pse jemi shqiptarë. Po merren edhe tokat e « buta e të pa buta », po merren si malet e Hereqit ! ».

« Pas tij diskutoj Halim Spahiu, tha se « merren malet e Hereqit, ku do të jetojnë shqiptarët, ku do të jetojë katundaria jonë ? Ku do ta mbajnë bagëtinë shqiptarët ?! Halimi kundërshtoi dy vendimet e ardhura, atë për kthimin e kolonëve dhe tjetrin për qëndrimin e Kosovës nën Jugosllavinë. Në këtë rast pyeti kryesinë e Konferencës.

 »Pse nuk bashkohem me Shqipërin, por rrim këndej ? » « Kur e përmendi çështjen e bashkimit të Kosovës me Shqipërinë, ndërhyri Xhavit Nimani, i cili tha :

« Ti nuk ke të drejtë të diskutosh një orë ! »

« Ndërsa Halimi iu përgjigj : »Unë do ta them fjalën time deri në fund, e ti bëre tëndën »

Pastaj Xhaviti ia ktheu :« Shoku Halim e ke vesvesen e bagëtisë e jo të njeriut, e malli i tij është djegur në luftë ! »Halimi në fund e tha edhe këtë :

»Pra, e gjithë ndihma jonë, që ia dhamë LNÇ-së, paska qenë e kotë. Ne qenkemi tradhtuar ! » « Diskutimin e tij e përkrahën të gjithë delegatët e tubuar. Në Konferencë diskutoi edhe Sheh Danjolli, i cili foli për brigadat shqiptare që mobilizoheshin në Kosovë dhe marshonin pa flamur kombëtar, për shqyerjen e flamurit kombëtar nëpër disa qytete të Kosovës, për brigadat që dërgoheshin në Tivar, ndërsa pas tij për diskutim u paraqit Hasan Kryeziu, i cili me këtë rast i parashtroi shtatë kërkesa, tregon Arif Hoxha dhe shton, derisa i parashtroi pesë, sërish Xhavit Nimani ndërhyri duke thënë :

« Nuk ke të drejtë më tepër ! »

Ndër kërkesat që i bëri Hasani në formë pyetjesh ishin : » Pse ikën ushtria ? Pse kthehen kolonët ? Pse nuk e kemi lidhjen politike momentalisht me Tiranën, por me Beogradin ?

Xhaviti i tha :

« Unë po pyes: interesi i kujt është që të jemi me Tiranën ? A është kjo dëshirë vetëm jotja ?

Hasani iu përgjegj :

« Jo, nuk është vetëm dëshirë imja, por e gjithë popullit. Unë jam Hasan Kryeziu, mua nuk mund të m`i mohoj të drejtat as Moska, as Berlini, as Sofja, as Beogradi e as Tirana ! » Ndër pyetjet e Hasanit u permend edhe çështja e ikjes së ushtrisë dhe me atë rast Xhavit Nimani tha :

« Pse ma bën këtë pyetje mua , se përse ikën ushtria ? Delegati i Krushës së Madhe ka qenë aty, pse nuk i bënë pyetje atij ? Ai e din më së miri ».

Atëhere unë u ngrita dhe mora fjalën :

« Shoku Xhavit, unë as nuk kam qenë komisar brigade e as komandant ! Unë kam bërë atë që u takon këshillave të rrethit. I kam strehuar nëpër shtëpi sa ka mundur të pranojë Krusha e Madhe e të tjerët i kemi strehuar në Krushë të Vogël. Ja, këtu është komandanti i atij batalioni, Malë Sadiku, le të japë ai përgjigje për këtë » !Mal Sadiku u ngrit dhe iu drejtua Xhavitit :

« Shoku Xhavit, me atë batalion kam shkatërruar Luftën e Drenicës dhe Shaban Polluzhën ! Kanë qenë luftëtarë të fortë dhe kanë luftuar shumë dhe kanë fituar në atë luftë !? Por, kur nisën të arrijnë prej familjeve të tyre letra e takime, jo t`u ka pre v¨¨llai, jo t`u ka pre baba , jo t`u ka pre mixha …dhe kur në një vend në Drenicë, në një përrua hasëm kufoma të shumta të hedhura , pastaj lajmi tjetër se Fadil Hoxha nuk është më komandant i Shtabit të Përgjithshëm, por Sava Dërleviqi ; pastaj, edhe i dërguari i juaj për qetësimin e situatës në Drenicë Asim Efendi Luzha u vra, pra për këto arsye edhe ka ikur ushtria !. Se neve na u mohua lufta jonë, na tradhtuan !. . .

Delegati nga Gllogovci, emri i tij nuk më kujtohet, foli për plaçkitjen e ushtrisë partizane nëpër fshatrat shqiptare :« Po na e marrin drithin nëpër hambarë, miellin, mallin nëpër dyqane, po na vrasin e deri edhe qefinin po na e marrin dhe nuk po kemi me çka t`i varrosim të vdekurit ! « Atëherë delegati nga Mitrovica tha :" Vëllezër , ta heqim vesvesen e doriut të kuq, të topit të pambukut, të qefinit, të hambarit me grurë e të koshit të kallamoqit ! I lutem kryesisë të mos luaj me kokat tona si me top të llastikut ! Se po luajnë me kokat tona, e ne nuk kemi dhembjen e pasurisë !. . . " 

Gjatë pesë ditëve sa zgjati Konferenca, pati shumë diskutime. Një moment me rëndësi që vlen të theksohet , thot Arif Hoxha, është ai se, gjatë tërë kohës sa mbahej Konferenca, salla e Kinemasë ishte e rrethuar nga forca të mëdha ushtarake e policore ».

 Dhe pas kësaj Konference në Prishtinë përgatitet Kuvendi i Prizrenit  me 8, 9 dhe 10 Korrik 1945 .

Në këtë mbledhje të Kuvendit në Prizrenit u zhvilluan diskutime të rrepta dhe reagime nga përfaqësuesit e vërtetë dhe besnik të popullit shqiptar ku në mesin e tyre ishte edhe Arif Hoxha që me përkushtim, guxim dhe vendosmëri mbrojtën me argumente të drejtën e Kosovës për vetvendosje sipas vullnetit të popullit.

Shërbimin ushtarak, Arifi e kryen në Mbretërinë Serbo-Kroato-Sllovene . Gjatë Luftës së Dytë Botërore,  Arifi angazhohet bashkë me vëllezrit  e tij. Pas vitit 1945 caktohet kryetar rrethi në Dardhë të Madhe  (Krushë të Madhe) që aso kohe ishte bashki (komunë) deri në vitin 1947. Nga organet e OZN-së aso kohe përgatiten kurthet ndaj Arifit, fillimisht lidhur me mbledhjen e tatimeve,  por e vërteta  ishte krejt tjetër. . ! Nga regjimi i asj kohe nga Arifi ishte kërkuar që në Dardhë të Madhe të pranoj kolonë serbë e malazias,  kuptohet duke rrezikuar pronat e shqiptarëve për t`i shpërblyer kolonët. Arifi këtyre kërkesave  iu përgjegj me vendosmëri ashtu siç i ka hije një atdhetari, siç ishte Arif Hoxha , ku mes tjerash u tha: Në këtë rrethin populli , s`ka bukë për të ngrënë,  e për serbë dhe malazias s`kemi tokë tepër për t`iu ndarë. 

Në këtë vendim të drejt dhe real Arifi ishte këmbngulës dhe i paluhatshem deri në fund.Pas këtij vendimi, ndaj Arifit fillojnë ,përcjelljet nga sigurimi serb, thurja e intrigave dhe montimet e tyre me lloj lloj shpifjesh. Në këtë veprimtari të shëmtuar u dallua sidomos aso kohe shqipfolësi me veprime të shkjaut, Ali Shukriu, i cili kishte  post e pergjegjësi si në bashkinë e Rahovecit e më gjerë.Pas arrestimit Arifin e keqtrajtojnë në të gjitha mënyratë më çnjerëzore, për 7 muaj rrjesht,  gjatë të ashtuquajures hetuesi gjatë vitit 1947, me akuzat e kurdisura dhe të montuara për të cilat OZN-a kishte një përvojë dhe mjeshtri të dalluar në sajimin e tyre sidomos për  shqiptarët e vendosur dhe atdhetarë siç ishte Arif Hoxha me shumë shokë të tjerë. Në këto keqtrajtime fizike dhe psiqike pjesëmarrës të drejtpërdrejt përpos shkieve që shpesh kanë ditë të rrinë në prapaskenë duke dhënë urdhëra dhe ndërsyer bashkëpunëtorët e tyre të dalluar, që populli i emëronte (zagarë) siç ishte Ali Shukriu, i cili fliste shqip e vepronte  serbish në përpunimin dhe ngarkimin me fajësi të rrejshme por me pasoja fatale për ekzekutim të përgatitur tek vendi i quajtur: ”Ura e Filës” në Rahovec, ku rastësisht  nderhyn një epror nga Prishtina dhe fal zotit shpëton nga ekzekutimi.

Të gjitha këto si pasojë e qëndrimeve dhe diskutimeve dinjitoze të drejta në shërbim të çështjes kombëtare dhe mbrojten e Kosovës Martire në Konferencën e mbajtur  në Prishtinë prej 19-24 mars 1945, dhe në Prizren me 8, 9 dhe 10 korrik 1945 .

Arifi ishte i matur në veprime dhe vendime, kujdesej për organizim të mirëfilltë të veprimtarisë për çështjen kombëtare . Duke njohur mentalitetin e njerëzve në terren dhe shtrirjen e miqësisë autoritetin dhe afërsinë që kishte i vuri në veprim , kështu që në kontakte të vazhdueshme me atdhetarë të shquar vepronin bashkërisht e sidomos lidhjet që i kishte me Ibrahim Lutfiun e të tjerë.

Ndaj patriotit dhe atdhetarit të shquar Ibrahim Lutfiut, me të cilin kishte një bashkëpunim dhe bashkërenditje të veprimtarisë për çështjen e Kosovës në veçanti dhe atë kombëtare në përgjithësi .Arif Hoxha, fliste me admirm dhe kishte emocione që vërehej, nga respekti dhe nderimi që ai kishte dhe e tregonte gjithnjë sa binte fjala dhe përmendej Ibrahim Lutfiu, duke treguar dhe përshkruar personalitetin e tij me një të folur aq të rrjedhëshme ,të natyrshme dhe bindëse si për rrethanat kur janë zhvilluar ngjarjet si dhe për vet ngjarjet dhe personalitetet, sa që dëgjuesi me një vëmendje dhe interesim ishte i përqëndruar jo vetëm ta dëgjonte por edhe ta përjetonte atë ngjarje me ato personalitete siç ishte Ibrahim Lutfiu ,Bitër Dehalla, Jakup Muqeziu dhe shumë atdhetarë dhe veprimtarë të tjerë që i përmendte për të bëmat e tyre .

Me të vërtetë ishte mjaft imteresant , mbarshtrimi, lidhëshmëria në kohë dhe hapësirë e ngjarjeve që baca Arif i tregonte bashkë me përmbajtjen dhe personalitetet, sikur ato po zhvilloheshin aty për aty, i binte aq afër dhe të dukej se po i shef dhe përjeton ato ngjarje dhe fytyrat e atyre patriotve dhe atdhetarëve. . si lëvizjet dhe veprimet e tyre për ç¨shtjen e Atdheut. . . ! Kjo ishte nje aftësi e natyrshme e Arif Hoxhës edhe kur rrëfent por edhe kur këshillonte apo analizonte rrjedhat e ngjarjeve të kaluara, dhe të atyre që ishin në zhvillim e sipër të cilat kishin të bënin me fatin e Kosovës martire dhe çështjen e Atdheut. Në vepren e Dr. Muhamet Pirrakut : Mulla Idris Gjilani dhe Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore 11941-1951 mes tjerash se si e përshkruan rrëfimin e Arif Hoxhës në faqe 596 shifet nga teksti në vijim : « …Gruaja e Behlul B. Kokolarit,  Zyhraja , kur dëgjoi fjalën e zjarrtë të Ibrahim Lutfiut, mori guximin t`i thërriste : » Zotëri Ibrahim ! Pash të Madhin Zot, kalle luftën, mos ma marro burrin, mos mu le fëmijëve hije të keqe… ! vërteton me 12 janar 1991 , endeshisti i shquar Arif. R. Hoxha- Randobrava «

Në bashkëpunim të vazhdueshem me miqësi dhe shoqëri pas vitit 1948, në Dardhë të Madhe ( Krushë të Madhe) në shtëpinë Rexhep Hotit (vëllai i Nezir Hotit) formojnë  partinë e NDSH, i quajtur grupi i ” Lidhjes së Prizrenit ” dhe bënë betimin në flamur, kuran , ungjill dhe revole.

Në këtë betim ishin të pranishëm shumë shokë nga Prizreni, Theranada  (Suhareka) dhe rrethina e Rahovecit. Edhe pse bëheshin përpjekje në  ruajtjen e veprimtarisë ilegale në sistemin e treshës, UDB-ja u ra në gjurmë duke zbuluar përmes një shoku që ishte anëtar i këtij grupi dhe me 18 shkurt 1950,  u arrestua grupi që më vonë pas hetimeve dhe keqtrajtimeve , sipas zanatit të UDB-es,  trashiguasja e OZN-së famëkeqe në Gjykatën e Prishtinës ju dhanë këto dënime me burgim të rëndë:

REGJISTRI I GRUPIT  ”LIDHJA E PRIZRENIT ”
TE DENUAR ME SHUMË VITE BURGIMI TË RËNDË 
NGA GJYKATA NË PRISHTINË 
TË ARRESTUAR ME  1950-II-18

Nr.

Emri dhe mbiemri i anëtarëve

Përgjegjësi

Denimi me burg

1.

Shaban     Durguti

 kryetar

20 vjet burg

2.

Mustafë     Nixha

 nënkryetar

20

3.

Jakup      Muqeziu

 

20

4.

Shaban     Mazrreku

 

20

5.

Zekë       Bajraktari

 

17

6.

Tom ë      Mjeda

 

15

7.

Nezir       Hoti

 

15

8.

Biter        Dehalla

 

15

9.

Isuf         Dellova

 

12

10.

Arif         Hoxha

 

12

11.

Islam        Fishari

 

  6

12.

Gjokë       Spaçi

 

  6

13.

Shehide     Kabashi

 

  6

14.

Zenelabidin  Kabashi

 

  6

15.

Zeqir       Xhambazi

 

  6

16.

Halil        Mazreku

 

  4

17.

Sefë        Bajraktari

 

  4

18.

Rifat        Saraqi

 

  4

19.

Shemsi      Gashi

 

  1

20.

 

Gjithsejt për 19 veta u dhan burgë:

 209 vite burg

Qëndresa e të arrestuarve gjatë hetuesisë nëpër çelitë e burgjeve nga keqtrajtimet më çnjerëzore ishte jashtzaskonisht e fortë në veçanti në ruajtjen e shokëve, siç ishte rasti me Miftar Bajraktarin i cili përkunder keqtrajtimeve fizike dhe psiqike nuk e dorëzoi regjistrin e 400 anëtarëve që e ruajti me kujdesëin dhe përgjegjësin më të madhe deri në marrjen e urdhërit nga të burgosurit e Nishit për ta djegur regjistrin shumë vite më vonë , të cilin urdhër e zbatoi dhe e dogji regjistrin . Arifi pas arrestimit me 18 shkurt 1950 në Prizren u denua me 12 vite burg të rëndë nga Gjykata e Prishtinës. Burgun e mbajti në burgun e Nishit, Pozharevcit dhe Beogradit deri në vitin 1960 ku me një amnesti të shtetit u lirua dy vite më heret.

Arifi edhe pas vitit 1960 vazhdimsht përcillej nga mekanizmat e UDB-së dhe më vonë  e SSHS-sigurimit shtetëror serb,  si për lëvizjet e tija me çfarë mirret,  me kënd ka lidhje, gjithnjë ishte nën mbikqyrje dhe kontroll të mekanizmave shtetëror serb të shtrirë pothuajse në çdo mjedis për ta pasur situaten në duart e tyre.

Kur në Kosovë vinte për vizitë kryetari i Jugosllavisë Josip Broz Tito,  Arifi me urdhër të organeve shtetrore si të UDB-së dhe SSHS izolohej me familje ishte nën mbikqyrje dhe s`ka pasur të drejtë të dali nga shtëpia për aq sa zgjaste vizita aq zgjaste edhe  burgimi shtëpiak i Arif Hoxhës me familje

Pas ngjarjeve të marsit dhe prillit të vitit 1981 , Arifi me  shumë interesim dhe kujdes i përcillte ngjarjet dhe rrjedhat e zhvillimet e proceseve të shumta politike, proceseve gjyqësore dhe ishte në kontakt të vazhdueshem me veprimtarë të shumtë të çështjes kombëtare, ku gjithnjë me urtësinë, mençurinë dhe përvojen e tij si veteran i çështjes kombëtare jepte këshilla dhe udhëzime mjaft të dobishme dhe me rëndësi për kohën dhe rrjedhen e ngjarjeve pas demostratave të vitit 1981.

Arifi ishte i brengosur lidhur me zhvillimin e ngjarjeve për fatin e Kosovës martire , duke njohur si në brendi dhe thellësi veprimtarinë armiqësore të Serbisë në veçanti dhe Jugosllavisë në përgjithësi , ndaj shqiptarëve dhe Kosovës në veçanti. Ai kishte një përvojë të madhe nga sundimi barbarë serb, e njifte atë dhe qëllimet e tija strategjike e aftgjate kundër shqiptarëve, andaj këshillat e tija ishin të mirëseardhura edhe për njerëz të arsimuar dhe akademikë, që në këtë drejtim , ndoshta edhe fillestar e të pa përvojë fare, kontaktonte me ta vazhdimisht, siç ishte Mr. Ukshin Hoti e shumë të tjerë, që me mençurinë dhe njohurinë që kishte ndihmonte vazhdimisht në këshillëdhëniedhe afrimin e bashkimin e veprimtarëve për çështjet madhore kombëtare. 

Ishte i nderuar dhe respektuar kudo që ishte i pranishëm,  këtë nderim dhe respektim që rrethi ia bënte e kishte me meritë dhe autoriteti i tij ndikoi me shumë sukses jo vetem në drejtimin politik por edhe në aksionin për pajtimin e gjaqeve , ku Arifi dha një kontibut të madhë në këtë drejtim.

Nga respekti që ai gëzonte tek familjet shqiptare në përgjithësi dhe tek ato të hasmuara ishtre i pakthyeshëm,  prania e tij në pajtimin e gjaqeve dhe ku ai hynte pajtimi ishte me sukses. Me anëterët e grupit punues në terren për pajtimin e gjaqeve luajti rol mjaft me rëndësi dhe ishte aktivist i palodhur si në rrethinën e Prizrenit e më gjerë, bashkë me shumë veprimtarë të këtij aksioni gjithëpopullor, me në krye të urtin profesor Anton Çetën, gjatë viteve 1990, e më vonë deri sa ndërroi jetë.

Kujtime

Gjatë tekimeve dhe ndejave që autori i këtij punimi pati me të nderuarin Arif Hoxhën herë pas here prej vitit 1981, e deri kah mesi i vitit 1993, ka shumë mbresa dhe kujtime interesante, që me këtë rast shkurtimisht do të paraqes disa nga ato kujtime:

Gjatë ndejes pas ngjarjeve të vitit 1981, pas daljes nga izolomi aty kah muaj qershor i 1981-së, gjatë bisedës në banesën e Rexhep Buçajt në Prizren ku mes tjerash e pyeta të nderuarin Arif lidhur me bashkëveprimtarinë e shokun e tij Z. Biter Dehallën dhe veprimtarinë atdhetare të tij, ai u përgjegj: ” Po, kur ta permendim emrin e Bitrit duhet luajtur vendi me nderim të madh që ai e meriton ti bëhet gjithnjë. Dhe ai vet lëvizi nga vendi siç ishte ulur si zakonisht këmkryq dhe me kamishin e tij të ndezur një qëndrim të drejtë në ulje dhe me një fytyrë karakteristike prej malësori, ku mustaqet dhe pamja e tij ta përkujtonin fytyren e Bajram Currit, një përgjasim shumë interesant, dhe vazhdoi rrëfimin për  Bitrin:

Bitër Dehalla ka qenë një shok i vendosur , trim ,  besnik i fjalës e i veprës. Ka qenë i pathyeshëm në burgun e Nishit dhe në të gjitha keqtrajtimet e bëra nga barbarët e sigurimit serb . Bitri ua thoshte haptas në fytyrë : qëndrimet dhe veprimet e mija janë kundër okupimit serb të Kosovës dhe do ta luftoj këtë pushtet sa të jem gjall. . . ”

Arifi i çmonte shumë shokët e burgut dhe për ta fliste me admirim, pothuajse për të gjithë,  ndersa për vete ma së paku apo rrall ndonjëherë vetëm me këmbngulësinë e bashkëbiseduesit. Për Bitrin fliste sa me admirim aq edhe me dhimbje për rastin tragjik , humbjen e jetës në ndeshje që patën në fatkeqësi komunikacioni në Kroaci, pas daljes nga burgu .

Me rastin e kremtimit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, pas takimit me Prof. Hajrullah Goranin, në qeshor të vitit 1991, në Prizren ishim bashkë me Skënder Berishën  (vllai i dëshmorit  Xhemajli Berisha) , Arifi na ftoi tek shtëpia e tij, të cilën ftesë e kishte bërë edhe më heret përmes porosive të derguara lidhur me një bisedë të veçantë. .  Pas një jave vizituam Arifin në shtëpinë e tij në fshatin Randobravë. Bisedën e veçantë e zhvilloi tek pas orër 1 pasmesnatës,  kur ishim veç ne të tre, lidhur me rastin e një problemi të rëndë familjar, në familjen e një intelektuali e që ky problem e brengoste shumë. . ! Veprimet dhe nderhyrja e Arifit në këtë problem familjar i cili mund te merrte përmasa tragjike duke nderlidhë edhe familje tjera e shqetësonte pamasë dhe nga e gjithë biseda e zhvilluar erdha në këtë përfundim: Arifi ishte shumë ma në nivel në gjykimin e drejtë të problemit familjar,  në parandalimin e ngatërresave të më tejme dhe në vlerësimin e drejtë të gruas në familje dhe shoqëri, se sa vetë të ashtuquajturit intelektualë me tituj të ndryshëm .Arifi thoshte vazhdimisht, më mirë është të pengosh dhe parandalosh të keqën, se të mirresh me të keqen dhe pasojat e sajë.

Qëndrimet dhe veprimet e Arifit ishin shumë të arsyeshme, largpamse, të kulturuara të drejta dhe demokratike sa i përket problemeve familjare siç ishte rasti për çfarë edhe biseduam, dhe shifej keqardhja dhe zhgënjimi i tij nga veprimet e rastit lidhur me problemin në fjalë. . . ” Unë dhe Skënderi e dinim problemin në fjalë dhe burimin e problemit që në të vërtetë kishte të bënte me sëmurje psiqike që në të shumtën e rasteve në popull këto sëmurje tek disa njerëz nuk njifen, sepse ato kamuflohen nga i sëmuri siç është ( gjelozia e pa bazë patologjie, sëmira, dyshimet, mbivlersimet e vetvetes, nënçmimi i të tjerve, diktati në familje etj). . . !

Komentimin e ngjarjeve dhe parashikimet e tija lidhur me zhvillimin e më tejshme ishin aq të thukta dhe analizuese sa që shpesh qëndronte shumë më në nivel se shumë njerëz me tituj profesorësh, magjistra e akademikë, të cilët fluturonin me fantazi e fjalë jasht realitetit . . ! Arifi me analiza reale dhe parashikime reale duke mos nënçmuar as forcat e lëvizjeve demokratike legale dhe ilegale por as fuqinë dhe mekanizmat e shtetit serb. . , Ishte shumë real dhe syçelë në këto vlerësime si dhe kushteve dhe rrethanave ekzistuese. 

Vlersimet e tija lidhur me mjetet e informimit dhe propogandën ishin jashtzakonisht të qëlluara. Ishte lexues i rregullt i Rilindjes dhe informacioneve tjera nga shtypi dhe RTV.Po mungoi informimi je i verbët dhe i shurdhër, thonte Arifi, e nga mungesa e këtyre dihen pasojat, thoshte vazhdimisht. Ishte dashamirë i arsimit, dhe kishte lidhje dhe kontakte me shumë mësimdhënës, të cilët e nderonin dhe e respektonin të nderuarin Arif Ramadan Hoxhën , sepse nga ai mësonin shumë gjëra e sidomos për Lëvizjen kombëtare të NDSH-re si në rrethinen e Prizrenit dhe në Kosovë.

Oda e Arif Hoxhës në Randobravë ka qenë e vizituar gjithnjë nga vizitorë të shumtë,  si nga rrethina dhe mbarë Kosova. Arifi poashtu ka vizituar shokë e miq në tërë Kosovën.

Tani kujtmet e djalit të Arifit Nazimit janë të shumta dhe gjatë rrëfimeve të tij mes tjerash i kujtohen vuajtjet e së kaluarës por edhe krenaria,  sepse,  ka mësuar dhe dëgjuar e njohur shumë nga i ati. Ai gjithnjë përmendte  kujdesin e vëllezërve të Arifit,  mixhallarët e vet në veçanti Shabanin që kanë punuar dhe e kanë mbajtur e ndihmuar babajn e tij në lëvizje dhe zhvillimin e veprimtrisë për çështje kombëtare si në rrethinën e Prizrenit dhe  në Kosovë në kontaktet e tija deri sa ka ndërruar jetë.

Përmendë miqë nga Mitrovica dhe rrethina,  si dhe për vizitat reciproke që kanë bërë si te Adem Kqiqi,  Imer Bala nga Koshtova,  në Gufshacë,  Lipë e shumë vende tjera si dhe përshtypjet e tija  nga këto takime e ndeja që gjithnjë ka dëgjauar biseda dhe rrëfime lidhur me fatin dhe situatën e Kosovës. Pra kjo dëhmon shtrirjen e njohtësisë dhe veprimtarisë së Arif Hoxhës për çështjen kombëtare. Të flasish dhe të shkruash për personalitetin e Arif Hoxhës është sa kënaqësi dhe përgjegjësi, sepse është si një gurrë e pashterrshme që rrjedh vazhdimisht me ujë të paster ashtu siç ishte dhe mbeti e do të jetë veprimtaria atdhetare e pashterrshme me të dhëna nga jeta dhe veprimtaria e Arif Hoxhës.

Në këtë drejtim ndoshta do mbesim borgjli në mospërfshirjen e gjitha të dhënave lidhur me të bëmat e Arifit që ai shumë pak fliste për vete e më shumë për shokët e vet . 

Shpresojmë se në të ardhmen është obligim i të gjithë atyre që e kanë njohur dhe kanë bashkëpunuar me te, të flasin dhe shkruajn për të plotësuar me ndershmëri jetëshkrimin e Arifit ashtu siç e meriton dhe të zë vendin e merituar në historinë e popullit tonë në mënyrë sa më reale dhe të drejtë. 

Ja disa nga kujtimet e Pofesor Hajrullah Goranit lidhur me personalitetin dhe veprimtarinë e Arif Hoxhës:” Do të përpiqem t`i rikoujtoj disa ngjarje nga e kaluara që ka te bej me Arif Hoxhën ose Bac Arifit si e quajshim në at kohë. Arif Hoxha ka ra në burg me 18. 02 1950 e unë me 19. 02 1950 në Pejë. Me bacin Arif jam njour në burgun e Prishtinës në dhomën nr. 9 ku ishin të vendosur të burgosurit e dënuar me burgë të rëndë . Aty i kam njohur të gjithë ata që i përmendni në pyetsorin Tuaj por edhe shumë të tjerë që kanë qenë të dënuar si Grupi i Prizrenit dhe të burgosurit e tjerë politik.

Arifi në burg  (në Prishtinë) kishte një autoritet të veçantë. Të gjithë e respektonin për qëndrimin dhe mençurinë e tij. Në biseda ishte shum i matun dhe i qetë gjë që më ka lënë përshtypje të një patrioti të bindur dhe konsekuent në realizimin e synimeve kombëtare. Meqë në burg kam qenë mjaft shëndetlig, me keqësimin dramatik të shëndetit më kanë dërguar në spital…Pas kthimit sërish në burg nuk më kanë vendosur në dhomën nr. 9 por në nr. 8 që do të thotë se nuk jam takuar ma në burg me bacin Arif. Në burgun e Nishit nuk jam pare edhe pase te dytë kemi qenë në „Zavod të Nishit” si e quanim ne burgun e Nishit.

Pas lirimit nga burgu më ka rastis ta takoj disa here. Rasti i fundit ka qenë kur kam vizituar Nezën ( Nezir Hotin)-nuk më kujtohet data. Përveq Arifit ka qenë edhe Uka (Ukshin Hoti)dhe disa të tjerë që nuk më kujtohen emrat. Kemi biseduar gati tërë natën. Kuptohet tema e bisedës ka qenë politika.

Vdekja e bacit Arif më ka pikëlluar pamasë, sepse Arif Hoxha ishte një symbol i rezistencës sonë kombëtare. Nuk kam marrur pjesë në varrimin e bacit Arif, meqë kam mbrit vonë pasi që është kryer varrimi.

Hajrullah Gorani “

Arif Hoxha ndërroi jetë me 4 shtator 1994 në fshatin e tij të lindjes Randobravë . Në përcjelljen dhe nderimin e fundit morën pjesë një numër i madh njerëzish (miq dhe dashamirë të Arifit, familjarë e farefisi i gjërë), shumë shokë, aktivist e veprimtarë të tij

Vlenë për ta theksuar thënjen e njërit prej veprimtarëve me rastin përkujtimor : “Arifi ishte një Lis i madh me shumë degë që mbulonte këtë pjesë të Kosovës, pa të do të jetë një hapësirë e madhe në këtë rrethinë” Kisha për t`i shtuar kësaj thënie aq të mirë dhe krahasuese edhe këto fjalë: “Arifi ishte një Lis i madh me shumë degë që mbulonte këtë pjesë të Kosovës, pa të do të jetë një hapësirë e madhe në këtë rrethinë, ku mungon hija dhe freskia e tij” Fjala vdekje për njerëzit që me veprimtarinë e tyre për çështjen e popullit dhe atdheut kanë qenë të gatshem dhe kanë sakrifikuar edhe jeten e tyre siç ishte Arif Hoxha me shumë shokë, s`ka vend, sepse ata s`kanë vdekur por vetëm se kanë ndërruar jetë.

Veprimtaria e tyre atdhetare i bënë të pavdekshëm dhe jetojnë përherë në kujtesen dhe historinë e popullit tonë të shumëvuajtur në shekuj për liri e pavarësi dhe do shërbejnë si shembuj për brezat e ardhme se si punohet dhe sakrifikohet për çështjen e atdheut.

Arif  (Ramadan) Hoxha pas la dy djemë dhe një vajzë. (Nazimi i lindur para burgosjes kurse Nexhybja u lind mbas 6 muaj burgosje, kurse Agimi u lind pas lirimit nga burgu).

Por mbi të gjitha, Arifi la pas veprimtarinë atdhetare që përherë personaliteti i tij do jetë në kujtesen e të gjithë atyre që e njohen dhe e nderuan, dhe ata që do ta njohin përmes shkrimeve, duke e nderuar dhe respektuar ashtu si në të vërtetë e meriton.

Kthehu tek faqja Kryesore1

Copyright © 2006 nue_oroshi@yahoo.de

[FAQJA KRYESORE] [E DJATHTA SHQIPTARE] [KUMTESA] [AKTIVITETE] [LIBRAT E BOTUARË] [MATERIALE] [SESIONET] [OPINIONE] [RECENZIONE] [KULTUR] [PORTRETE] [STAFI DREJTUES] [ALBUMI FOTOGRAFIKË] [LIBRI VIZITORVE] [KONTAKT]