Isuf Bajraktari

JETA DHE VEPRIMTARIA ATDHETARE E KOMANDANT AHMET HAJDIN-BYTYQIT

Të nderuar organizatorë të këtij sesioni shkencor.

Vërtetë është nder i madh për mua që me jipet mundësia të kontribuoi sadopak për të ndriçuar kontributin e atdhetarëve të vendlindjes sime, Mirashit dhe të fshatrave përreth në mbrojtjen të trojeve tona nga Suedia ku jam degdisur bashkë me shumë bashkatdhetarë nga Kosova dhe trojet e tjera etnike. Sot para juve audiencë e nderuar do shpalos momente nga jeta dhe veprimtaria atdhetare e komandant Ahmet Hajdin-Bytyqit dhe bashkëluftëtarëve të ti.

Unë që nga fëmijëria kisha dëgjuar për burrërinë dhe trimërinë e komandant Ahmet Hajdin-Bytyqi duke filluar nga oda e tim ati e deri në Skandinavi. Kjo ishte arsyeja që unë të paraqitëm me këtë kontribut modest për këtë personalitet të rrallë. Mungesën e burimeve dokumentare jam përpjekur ta kompensojë me të dhëna gojore nga kujtesa historike e popullit të kësaj treve për birin e vet shumë të nderuar, komandant Ahmetin.

Për të shkruar diçka për këtë figurë të ndritur e atdhetare isha gjithnjë i nxitur dhe nga babai im, i cili me fliste vazhdimisht për komandant Ahmetin dhe bashkëluftëtarët e tij, që ishin njëherësh bashkëmoshatarë dhe bashkëveprimtarë të tim ati, që më kishte shtruar si një peng amaneti që të përpiqesha që të kontribuoi që figurat e tilla të mos i mbulojë harresa.

Viteve të fundit ka filluar të shkruhet për shumë veprimtarët e paepur të çështjes kombëtare, por kjo nuk ka mundur të përfshijë të gjithë ata që punuan dhe luftuan për trojet e të parëve, për Shqipërinë Etnike siç është edhe Ahmet Hajdin Bytyçi me shokë.

Ahmet Hajdini-Bytyqi u lind me 1899 në fshatin Mirash, komuna e Ferizajt. Rridhte nga një familje e mesme fshatare. Në kohën e Jugosllavisë së Vjetër ishte veprimtar i Lëvizjes çlirimtare. Pas kapitullimit të Jugosllavisë, përkatësisht gjatë Luftës së Dytë Botërore u angazhua për jetësimin e Shqipërisë Etnike. Ishte përkrah veprimtarëve më të shquar të Lëvizjes Kombëtare të anës së Ferizajt dhe më gjerë si Adem Selim-Gllavicës, Isuf Dubovës, Qazim (Sefë) Llugaxhisë e të tjerë. Luftoi me pushkë në dorë në mbrojtje të kufijve etnikë, por edhe kundër bandave çetnike që vepronin në brendi të territorit të Kosovës. Komant Ahmeti mori pjesë në luftimet për rrethimin dhe asgjësimin e çerdheve çetnike në Ferizaj dhe rrethinë. Ai nën komandën e Isuf Dubovës në kuadër të repartit të policisë vendore luftoi për shpartallimin e një grupi të rrezikshëm të çetnikëve në fshatin Gërbollë, ku u likuiduan 7 prej tyre. Në këtë përleshje pati humbje edhe pala shqiptare. U vra një vullnetar nga fshati Pojatishtë dhe u plagos një policë nga Shqipëria.

Në pranverë të vitit 1945, Ahmeti për të fshehur gjurmë inkuadrohet në Brigadën VII Kosovare. Kjo brigadë u dërgua në Frontin e Sremit, pranverë të vitit 1945. Luftëtarët shqiptarë të kësaj brigade u dërguan në pjesët më të rrezikshme të frontit, madje e detyruan të kalonin nëpër terrenet e minuara për të hapur shtigje me jetërat e tyre. Pas demobilizimit në korrik të vitit 1945 kthehet në vendlindje, por organet e pushtetit komunist se shpejti e arrestuan dhe e mbajtën në burgun famëkeq të Ferizajt bashkë më 21 veta. Ahmeti akuzohej për dezertim dhe për vrasjen e çetnikëve të Gërbollës. Organet e pushtetit nën udhëheqjen e Dushan Vertikapës nga Mirashi i Ri angazhuan edhe gratë serbe për përgatitjen e aktakuzës. Atyre u ishte thënë se Ahmeti ka një zë të trashë e karakteristik, prandaj atë e detyronin të fliste dhe ato duhej ta “njihnin” dhe ta identifikonin si vrasës të të afërmeve të tyre. Ndërkohë, në dhjetor të vitit 1945, Ahmeti me ndihmën e Sadik Tushës nga fshati Nika, Avdyl Dyrës, luftëtar i njohur dhe prijës i çetave të armatosura dhe të tjerëve arrijnë të hapin një tunel nëntokësor dhe ikën nga burgu. Daljen e patën në oborrin e një gruaje serbe, të cilës i thonë së ishin partizanë dhe kështu arrijnë të shpëtojnë, ndonëse një rom që nuk kishte dashur të ikte bashkë me ta e lajmëron rojën.

Nga Ferizaj ikin në drejtim të fshatit Dobravë dhe dalin në malet e Pleshinës. Atje hetohen dhe fillojnë qëndresën e armatosur. Së shpejti të arratisurit ndahen në grupe më të vogla ose u bashkëngjitën grupeve të tjera të cilat po qëndronin në male. Sipas deklaratës së Din Hoxhës para organeve të hetuesisë, Ahmet Hajdin Bytyci zgjidhet komandant i një grupi të qëndresës shqiptare që vepronte në malet e Mirashit dhe të Gadimës. Pjesëtarët e grupit strehoheshin në disa familje besnike të këtyre anëve si ajo e Hajdin Qullit, të Xhemalj Vërbicës, Sylë Jasharit e të tjera, të cilët kishin strehuar edhe Gjon Serreqin me përcjellësit e tij. Grupi i Ahmet Hajdin -Bytyqit kishte 24 luftëtarë trima dhe besnik të idealit kombëtarë luftëtarë të paepur për Shqipërinë Etnike, si Hasan Rama i njohur në popull si Oso Kuka, Idriz, Shefki, Tahir Quza, Shefki Zariqi, Daut Sojeva nga Sojeva, Shaqë Bibaj, Bexhet Ferizi-Papazi nga Papazi, Danush Nika i biri i Bajram Nikës, Qerim Leskovci, Tahir Prokupi, Jonuz, Vehbi dhe Ruzhdi Bajçinca, Hysen Hoxha nga Pleshina etj.

Në mars të vitit 1946 riaktivizohen forcat e lirisë në malet e Mirashit e Gadimës të udhëhequr nga komandanti i tyre Ahmet Hajdini -Bytyqi dhe Rizah Goga. Maji i vitit 1946 ishte kulmi i qëndresës kundër forcave të pushtetit dhe bashkëpunëtorëve të tyre. Në këtë kohë grupi i Ahmet Hajdinit i përbërë nga 30 veta zbulohet dhe rrethohet nga UDB-a dhe milicia. Në këtë përleshje të pabarabartë luftëtarët e lirisë qendrojnë burrërisht duke i shkaktuar armikut humbje të konsiderueshme. Por edhe ata pësuan humbje të ndjeshme: Në altarin e lirisë bien Daut Sojeva, dhe Shefki Zariqi dhe plagosën komandant Ahmeti, Bajram Çukovci, Qerim Leskovci etj.

Gjatë këtyre luftimeve likuidohet edhe komandanti i porsaardhur nga shërbimi ushtarak, i njohur për keqpërdorim të besës shqiptare, Milan Miliniqi. Ky kishte bërë shprehi që duke kërkuar armëpushim dhe besë shqiptare rrethonte dhe zinte të gjallë shqiptarët. Kësaj radhe Miliniqi nuk ia doli me dredhinë e tij tipike serbe, pasi luftëtari i rryer Qerim Leskovci e qëllon në ballë dhe rrëzon përdhe gjakpirësin, kurse të tjerët ua mbathin këmbëve. Luftëtarët e komandat Ahmetit qajnë rrethimin dhe një i plagosur rëndë, të vëllai i Shaqës nga fshati Bibaj.

Grupi i Ahmet Hajdinit zhvillon edhe një përleshje të pabarabartë ndërmjet Mirashit dhe Cërnillës, në rrugën kah Babushi në drejtin të Koshares. Pas kësaj përleshjeje organet e ndjekjes bien në fshat për të bërë reprezalje mbi popullatën shqiptare, sidomos ndaj atyre familjeve që kishin djemtë e tyre në malet e lirisë. Por shumica e tyre kishin ikur nga vendbanimet për ta shpëtuar kokën. Familja e komandant Ahmetit, i biri (djali) Jakupi dhe e bija (vajza) Xhemilja ikin në fshatin Surqinë dhe gjejnë strehim tek Adem Qorri dhe Iljaz Surqina. Më vonë familja atdhetare e Iljaz Surqinës detyrohet të shpërngulet për në Turqi.

Malet e Mirashit kishin në gjirin e vet edhe Gjon Serreçin i cili shkoi në rrugëtim të shenjtë për në Kongresin e Blinajës në korrik të vitit 1946. Ai përcillej nga luftëtari besnik i Ahmet Hajdin-Bytyqit, Qerim Leskovci

Në vjeshtë të vitit 1946 ata në vendin e quajtur Lugu i Keq kishin hapur tri gropa nën tokë me nga dy hyrje në rast sulmi për të dalë nga rrethimi. Ideal i komandant Ahmet Hajdin-Bytyqit ishte çlirimi i Kosovës dhe trevave të tjera etnike dhe bashkimi i tyre me Shqipërinë. Për këtë ideal ai luftoi dhe qëndroi me armë në dorë deri në fund të vitit 1946.

Grupi i Ahmet Hajdin-Bytyqit veproi deri në nëntor të vitit 1946 atëherë kur ishte shpallë amnistia nga J. B. Titoja për ata që nuk i kishin duart me gjak. Ata do të dënoheshin por vetëm me burg e jo me pushkatim siç ishte vepruar deri me atëherë. Në dhjetor të vitit 1946 komandant Ahmeti bie në kontakt me Shaban Kajtazin, epror i lartë i UDB-së dhe Jovo Gërbolën në një odë të Mirashit. Të pranishmit, Saqyp Bajraktari, Mulla Rexhep Lohaj, Sherif Hashani, Kadri Hashani, Musli Raqi etj., garantojnë së Ahmet Hajdini nuk kishte vrarë asnjë njeri të pafajshëm. Pastaj këta e shoqërojnë Ahmetin bashkë dhe eprorët e UDB-së deri në Ferizaj dhe rrijnë aty tri ditë për ta marrë Ahmetin me vete pas marrjes së shënimeve përkatëse. Ndërkaq, Tahir Prokupi dënohet më 15, Idriz Quza më 5 vjet burg etj.

Ahmet Bytyqi dhe familja e tij ishin vazhdimisht në shënjestër të pushtetit jugosllav. Ajo kishte përkrahjen e pakursyer të familjeve më në zë të kësaj ane që gjithashtu persekutoheshin vazhdimisht, si ajo e veprimtarit të shquar të Lëvizjes Kombëtare, Isuf Bajraktarit dhe djalit të tij Faikut me vëllezër, familjet e Kadri Hashanit, Musli Raqit, Sherif Hashanit etj. Komandant Ahmet Hajdin-Bytyqi vdiq në vitin 1958, në moshën 59 vjeçare.